مسافرکوچولودرکلاس چندپایه شهرستان سمیرم

انجام یک فعالیت مربوط به درس علوم ، دفاع از شیوه ی حل مسئله ، بر گزاری یک تاتر دانش آموزی ، تولید روزنانه دیواری برای مدرسه ، تعمیر قفل و دستگیره در کلاس یا شرکت در ساختن یک قفسه ی کتاب برای کلاس ، همه نمونه هایی از تکالیف عملکردی هستند . تفاوت این نوع تکالیف با تکالیف روز مره و سنتی کلاس ، مثل تفاوت امتحان عملی رانندگی است با امتحان آیین نامه با وقتی فرد در حین رانندگی مورد قضاوت قرار می گیرد با زمانی که امتحان آیین نامه ی رانندگی را می دهد .

به زبان ساده ، تکالیف و آزمون های عملکردی ، آموخته های فراگیر را در حیطه های مختلف در عمل به کار می گیرد و فراگیر طی انجام آن ، نشان می دهد تا چه اندازه در کاربرد آموخته ها تواناست .

اگر پرورش توانایی کاربرد آموخته ها در دانش آموزان از اهداف برنامه ی آموزشی است ، دانش آموزان باید در این حیطه هم ارزشیابی شوند .

سنجش عملکرد دانش آموز از طریق درگیر کردن او در تکالیف عملی ، چیزی فرا تر از تعاریف سنتی ، مثلاً حفظ کردن و کنفرانس دادن در کلاس است . این نوع سنجش به هر نوع فعالیت یا کار خلاقانه ی دانش آموز می پردازد که از طریق آن می تواند آن چه را آموخته است ، به نمایش بگذارد یا بیان کند . تکالیف عملی می تواند به صورت تکالیفی باشد که در زمان کوتاه یا طولانی قابل انجام است .

فعالیتی که در آن دانش آموزبا استفاده از ابزارهای آزمایشگاهی ، اسیدی را رقیق می کند ، یا با اندازه گیری دما ی یک محلول در زمان های مختلف نمودار تغییر دما را نسبت به زمان ، در عمل رسم می کند یا حجم قفسه ای را که گنجایش کتاب های موجود در کلاس را داشته باشد ، محاسبه می کند ، به زمان محدودی نیاز دارد . به این نوع فعالیت آزمون عملکردی کوتاه مدت می گوییم و معمولا ً بخشی از آزمون پایانی است . اما زمانی که دانش آموز به صورت انفرادی یا گروهی فعالیتی را انجام می دهد ، و مثلاً لازم است در محیط خارج از مدرسه به منابع مختلف مراجعه و اطلاعاتی را جمع آوری کند یا ویزگی های یک گیاه را مشاهده کند ، به زمان طولانی تری نیاز دارد که تحت عنوان فعالیت پروزه انجام می شود .

چرا باید از آزمون های عملکردی استفاده  کرد ؟

در فلسفه آموزش سازنده ، رشد دهنده و پویا ، مهم ترین مسئله مشارکت دادن دانش آموز در تشکیل و تعیین هدف فعالیت هایی است که در فرایند یادگیری او به کار گرفته می شود .(جان دیوی )

امروزه تحقیقات آموزشی نیز فلسفه ی  فراگیر فعال  دیویی را تایید می کند .

تلفیق تکالیف عملی در برنامه ی آموزشی دانش آموز و تبدیل او به یک فراگیر فعال باعث می شود تا رغبت و انگیزه ی لازم برای مشارکت در فرایند یادگیری را پیدا کند .

هنگامی که فعالیت های عملی و آزمون های عملکردی جای خود را در برنامه ی سنجش دانش آموز باز کند ، به دانش آموز و والدین او این پیام مهم را می دهد که آموخته ها زمانی ارزش دارد که از محدوده ذهن خارج شده و در عمل به کار گرفته شود .به این ترتیب کمک و نقش والدین در روند آموزش فرزندشان جهتی متفاوت با نقش سنتی می گیرد .

در ارزشیابی عملکردی ، زمانی که دانش آموز در فعالیت های کوتاه یا بلند مدت ارزشیابی می شود آن چه بیش از همه اهمیت پیدا می کند ، ارزشیابی  توان کاربرد آموخته ها است ، به عبارتی این آزمون بر فرایند بیش از فراورده نظر دارد .

این شیوه سنجش باعث می شود که دانش آموز یادگیری را در متن دنیای واقعی تجربه کند و نسبت به آن چه می آموزد ، احساس نیاز کند و رغبت بیشتری نشان دهد .

بنا به نظر ثرندایک و همکاران ( 1991 ) آزمون عملکردی ، آزمون بسیار معتبری است که تاکید بر فرآیندهای یادگیری فراگیر در سطوح مختلف تحصیلی دارد . استفاده از این شیوه در سنجش دانش آموزان بسیار تازه است و دلیل اصلی توجه به این نوع سنجش را علاقه روز افزون به استفاده از اصول روانشناسی شناختی در کلاس درس و نیاز به پرورش فرآیندهای عالی فکری و مهارت های تفکر انتقادی دانسته اند .

نظریه های شناختی جدید بر جنبه های فکری و خود نظم دهی فراگیر تاکید می کنند . بنابر این امروزه توجه بیشتر معطوف به این است که چگونه فراگیران دانش را تفسیر می کنند و به کار می گیرند تا مسائل پیچیده را حل کنند . این گونه مهارت ها با آزمون های عینی و سنتی مثلا آزمون چند گزینه ای قابل سنجش نیستند . هنگامی که فعالیت های عملی و آزمون های عملکردی جای خود را در برنامه ی سنجش فراگیر باز کند ، به دانش آموز و والدین او این پیام را می دهد که آموخته ها زمانی ارزش دارد که از محدوده ی ذهن خارج شده و در عمل به کار گرفته شود .

برای طراحی آزمون های عملکردی در هر درس و موضوع ابتدا باید شناسنامه و هدف های درس تهیه گردد . سپس با توجه به حدود انتظار معلم از فراگیر ، دانش آموز ایده ها ، راه حل و شیوه ی کار را در برگه ارزشیابی ارائه نماید . سیستم نمره گذاری نیز باید با توجه به معیارهای مورد نظر باشد . مانند : آیا پاسخ در حدود انتظارات و اهداف مورد نظر در سوال هست ؟ آیا نتیجه گیری صحیحی به عمل آمده است ؟ آیا در پاسخ نظم فکری و کاری وجود دارد ؟ آیا دانش آموز به تمام جنبه های مساله توجه نموده است ؟

در تعیین معیارها و میزان نمره در نظر گرفته شده قضاوت معلم و یا حتی در مواردی نظر خود شاگرد نیز مهم می باشد .

شایسته است در تعیین معیارها و سنجش آن ها میزان پیشرفت فراگیر در مقایسه با خودش و سطح توانایی ها و تلاش او در نظر گرفته شود .

انواع آزمون های عملکردی :

1- آزمون عملکرد کتبی 2- آزمون شناسایی
3- آزمون عملکردی در شرایط شبیه سازی شده 4- نمونه کار

-ازمون كتبي عملكردي

در سنجش ازمون عملكرد استفاده از ازمون كتبي نيز مفيد است. اين ازمون عمدتا بر كاربرد اموخته ها در موقعيت هاي عملي يا شبيه سازي شذه تاكيد دارد.اما بين ازمون هاي عملكردي كتبي مورد استفاده براي سنجش هدف هاي حوزه ي شناختي وازمون هاي كتبي مورد استفاده براي سنجش عملكرد تفاوت وجود دارد .تفاوت عمده بين اين ازمون در اين است كه در ازمون كتبي عملكردي عمدتا بر كاربست دانش ومهارت در موقعيت هاي عملي ياشبيه سازي شده تاكيد مي شود .در اين گونه ازمون ها يانتايج پاياني يادگيري ارزشيابي مي شود يا مراحل مياني عملكردي كه براي رسيدن به نتايج مطلوب پاياني ضروري است ازمون كتبي عملكردي را مي توان به عنوان وسيله يارزشيابي اطلاعات مقدماتي فرد درباره كاري كه انجام خواهد داد به كار بست.

مثال:نوشتن داستان كوتاه يا طرح يك مسئله رياضي وحل ان ٬تهيه ي گزارش از يك بازديد عملي

-ازمون شناسايي

از ازمون شناسايي به عنوان وسايل سنجش غير مستقيم عملكرد نيز مي توان استفاده كرد. ازمون هاي شناسايي انواع وكاربرد هاي مختلف دارند.در بعضي مواقع مي توان از ياد گيرنده خواست تا يكابزار يا يك دستگاه را شناسايي كند يا كار ان را توصيف نمايد .در موقعيت هاي ديگر مي توان  يادگيرنده را با مشكلي مواجه ساخت و از اوخواست تا ابزارها٬وسايل وشيوه هاي عملي رفع مشكل را شناسايي كند.  مثال:تشخيص روش درست حل يك مساله در درس رياضي٬شناسايي نمونه جانوران مختلف در كلاس درس٬ صداهاي طبيعت در درس هنر٬شناسايي وسايل و مراحل انجام يك ازمايش در درس علوم.    

آزمونهای عملکردی ، ابزاری موثر در ارزشیابی توصیفی

 آزمونهای عملکردی  یکی از انواع آزمونهایی است که در ارزشیابی توصیفی مورد توجه قرار گرفته است . این آزمونها به قصد ارزشیابی از عملکرد واقعی دانش آموز طراحی و اجرا می شود و در واقع موقعیتی را برای دانش آموز فراهم می آورد که آنچه از مهارت و دانش کسب کرده است از خود بروز دهد . آزمونهای عملکردی معمولاً نیاز به پاسخ حرکتی یا دستی دارند و عموماً اما نه همیشه شامل دستکاری تجهیزات و وسایل عینی است که مقابل آزمونهای قلم – کاغذی مرسوم قرار می گیرد .

در طراحی آزمونهای عملکردی رعایت نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد که عبارتند از:

- اهداف آموزشی مورد نظر را مشخص نمایید .

- تکلیف یا فعالیت مناسب با هدف مورد نظر را مشخص کنید .

- دانش پیش نیاز تکلیف مورد نظر مشخص شود .

- دانش آموزان دانش و اطلاعات لازم برای انجام آزمون عملکردی را فرا گرفته باشند .

- مواد و وسایلی را که دانش آموزان برای انجام و اجرای آزمون نیاز دارند مشخص نمایید .

- روش ارزشیابی از محصول کار دانش آموز مشخص گردد .

انواع آزمونهای عملکردی :

1 – آزمون کتبی عملکردی : این آزمون عمدتاً بر کاربرد آموخته ها در موقعیتهای عملی یا شبیه سازی تاکید دارد .

مثال : نوشتن یک داستان کوتاه  - ساختن یک نقشه ی آب و هوایی - طراحی یک لباس - نقشه ی یک آزمایش علمی

2 – آزمون شناسایی : در این آزمون به نکات ضعف یک پدیده پی می بریم و شیوه های عملی رفع مشکل را شناسایی می کنیم .

مثال : وقتی دانش آموز روش درست حل یک مسئله ی ریاضی را تشخیص دهد . - پیدا کردن اشکال مداری که لامپ آن روشن نمی شود .

3 – انجام عملکرد در شرایط شبیه سازی شده : در این آزمون از دانش آموزان خواسته می شود تا در یک موقعیت شبیه سازی شده یا خیالی ، همان اعمالی را انجام دهد که در موقعیتهای واقعی ضروری اند .

مثال : فرض کنید اینجا یک کلاس است و شما به عنوان یک معلم 5 دقیقه در باره ی مسائل آموزشی صحبت کنید .

انجام تنفس مصنوعی روی یک مصدوم - ضربه زدن به یک توپ خیالی - انجام حرکات مختلف شنا در بیرون آب

4 – نمونه ی کار : در روش نمونه ی کار که نزدیکترین روش سنجش به عملکرد واقعی است ، فراگیران در محیط طبیعی سنجش می شوند .

مثال : آزمون رانندگی در شرایط واقعی - در ریاضی از دانش آموزان خواسته می شود با ابزاری که در اختیار دارند یک مکعب با ابعاد معینی بسازند